Katholieken en hun geschiedenis / traditie

Oosterse Kerken

Oosterse schisma’s en geloofsdoctrines

Er is niet alleen het bekende ‘oosters schisma’ (kerkscheuring) van 1054 tussen Rome en Constantinopel.
Er zijn drie belangrijke schisma’s.

In de 5e eeuw krijgt men in de ene christelijke kerk ruzie over hoe Jezus Christus theologisch gedefinieerd moet worden. Om de geschillen op te lossen houdt men concilies. Er waren de twee belangrijke concilies van Efeze (West-Turkije) in 431 en van Chalcedon (vlakbij Istanbul) in 451. De drie schisma’s zijn:

  1. De kerk in het Perzische Rijk (tegenwoordige Iran én Irak) erkende het concilie van Efeze (431) niet. Zij maakte zich los uit de kerkelijke gemeenschap met de andere kerken. Ze heet tegenwoordig de ‘Assyrisch-apostolische Kerk van het Oosten’.
  2. De Syrisch-orthodoxe, Armeens-apostolische, Koptisch-orthodoxe en Ethiopisch-orthodoxe kerken erkenden het concilie van Chalcedon (451) niet. Men noemt hen ‘oriëntaals-orthodox’ ter onderscheiding van de oosters-orthodoxen in Griekenland, Rusland of Roemenië.
  3. Tussen de paus van Rome en de belangrijke patriarch van Constantinopel vond het ‘Grote Schisma’ van 1054 plaats. Oorzaken waren diepgaande meningsverschillen over pauselijk gezag, theologie en kerkelijke gebruiken, zoals de paasdatum. Maar ook taalverschillen en politieke conflicten speelden een aanzienlijke rol. De kerken in het Midden-Oosten en Oost-Europa met een goede band met de patriarch van Constantinopel volgden hem in de breuk met Rome. Zij heten tegenwoordig de oosters-orthodoxe kerken.

Koptisch-orthodoxe kerk van Eindhoven. Omringd door acolieten doet een lezer een lezing, terwijl links de voorgaande priester met wierookvat in de hand toehoort. Hij draagt het typisch Koptische hoofddeksel van de getrouwde priester. (Foto: © L. van Leijsen).

Rome heeft geprobeerd, vooral na 1500, om weer eenheid met de vele oosterse kerken te creëren. Dat lukte maar ten dele: deelgroepen splitsten zich af van hun oosterse moederkerk en vielen voortaan mét behoud van hun eigen liturgie en gebruiken onder de kerk van Rome. De ene breuk werd zo opgevuld met een andere. Deze oosterse katholieken heten ook wel geünieerden, omdat ze een ‘unie’ aangingen met Rome. Grieks-orthodoxen die katholiek werden, heetten voortaan Grieks-katholieken, Syrisch-orthodoxen voortaan Syrisch-katholieken (zie: Algemeen overzicht).

Ga terug naar Oosterse Kerken