Katholieken en hun geschiedenis / traditie

Oosterse Kerken

Nationale kerken

Het oosters christendom heeft zich georganiseerd binnen zelfstandige plaatselijke kerken. Aan het hoofd staat meestal een patriarch. In Byzantium kreeg de kerk een onlosmakelijke band met het rijk (dat zichzelf als christelijk beschouwde). Deze ‘rijkskerk’ werd later het model voor de orthodoxe gebieden van Rusland en de Balkan. Ook bij de opkomst van de nationale staten in het Europa van de tweede helft van de 19e en eerste helft van de 20e eeuw organiseerden de orthodoxe kerken in de verschillende nieuwe landen zich vanzelfsprekend als staatskerken. Onder het communisme verloor men in Oost-Europa die status weer. Na de val ervan hebben de orthodoxe kerken daar nooit meer de status van staatskerk gekregen, maar vaak wel een bevoorrechte positie. En ze zien zichzelf duidelijk als dé nationale kerk.
Voor oosterse christenen in islamitische staten (Balkan tot 1918, Midden-Oosten) was en is de kerk vaak niet alleen een religieuze instelling, maar ook een etnische of ‘nationale’ instantie. De kerk was de plek waar je Serviër of Armeniër kunt zijn. Locale kerk, etnische groep en niet zelden de staat vormen in het oosters christendom meestal een onlosmakelijke band met elkaar. Vrijwel alle locale oosterse kerken, ook de met Rome geünieerde, zijn gebaseerd op een of andere vorm van ‘natie’.

Op deze orthodoxe kathedraal te Cluj in Roemenië zien we aan de buitenkant onderaan een horizontale band in steen. Drie draden zijn in elkaar verstrengeld tot één kabel. Deze symboliseert niet alleen de Drie-eenheid: Vader, Zoon en heilige Geest, maar ook de drie landsdelen waaruit Roemenië is samengesteld: Walachije (zuiden), Transsylvanië (noord-west) en Moldavië (noord-oost)! (Foto: © L. van Leijsen)

Bij emigratie naar het westen nam men die eeuwenoude kerkorganisatie mee. Zo heb je in Nederland al meer dan vijf groepen (Russen, Bulgaren, Roemenen, Serviërs, Grieken) die allemaal van hetzelfde oosters-orthodoxe geloof zijn, maar elk onder een andere bisschop vallen van eigen nationale signatuur.

Ga terug naar Oosterse Kerken