Katholieken en hun bezinning

Cultuur en religie

Het afbeelden van Jezus Christus

Jezus werd in de eerste eeuwen niet rechtstreeks afgebeeld. Er werd naar Hem verwezen door symbolen, zoals de genoemde herder. Vanaf de derde eeuw werd Christus ook afgebeeld als mens. Hij verschijnt in schilderingen in catacomben als een jonge, Griekse filosoof, herkenbaar aan de typerende filosofenkleding, maar ook als kind, tezamen met zijn moeder Maria.


Jezus met de Apostelen Petrus en Paulus op de sarcofaag van Junius Bassus uit 359


Jezus met zijn moeder, Maria in de catacomben IVe eeuw (vrij van rechten): http://en.wikipedia.org/wiki/File:VirgenNino.jpg

Vanaf de vierde eeuw is Jezus herkenbaar als de volwassen man zoals we Hem ook nu nog kennen. De kleding van de Griekse leraar bleef gehandhaafd. Het is onduidelijk waarom deze verandering plaatsvond, maar het ontdekken van ‘archeiropoetai eikones’, niet door mensenhanden gemaakte afbeeldingen, kan een rol hebben gespeeld. Zo werd het ‘mandylion van Edessa’ bekend, en de zweetdoek van Veronica. Ook de lijkwade van Turijn heeft een rol gespeeld in hoe Jezus werd afgebeeld.


De lijkwade van Turijn: voorzijde en achterzijde

Uit de afbeeldingen van Jezus als leraar en wetgever ontstond in de zesde eeuw het beeld van Christus als ‘pantokrator’, de Albeheerser. In Oost-Romeinse kerkgebouwen werd Jezus’ gezicht in de enorme centrale koepel in mozaïek gelegd. Hij kijkt ernstig, houdt een boek vast en maakt een spreekgebaar. Dit verbeeldt Jezus als het vleesgeworden Woord van God, waarmee God de wereld schiep en haar zal oordelen.


Christus Pantokrator,
kathedraal Cefalù, Sicilië 113

De eerste afbeelding van de gekruisigde Jezus vinden we op de houten deuren van de St. Sabina in Rome: http://en.wikipedia.org/wiki/Santa_Sabina


Gekruisigde Christus (Santa Sabina (Rome) 430-432)

Vanaf de negende eeuw werd Jezus steeds vaker stervend afgebeeld aan het kruis. Het Gero-kruis in de Dom van Keulen is één van de eerste voorbeelden hiervan. Het is het beeld dat nu nog kenmerkend is voor de katholieke kerk.

Ga terug naar Cultuur en religie