Katholieken en hun geschiedenis / traditie

Oerkerk

Gnosis

In de eerste drie eeuwen werd de kerk niet alleen van buitenaf bedreigd maar ook van binnenuit. Er ontstonden andere inzichten en interpretaties die de eenheid van het christelijk geloof bedreigden. Een voorbeeld is het gnosticisme. Gnosis is Grieks voor kennis. Kennis werd in verband gebracht met heil. Het gaat dan niet om verstandelijke kennis maar ‘kennis van het hart’. Het gnosticisme is niet binnen het christendom ontstaan; het bestond al eerder in de hellenistische en joodse wereld. Het gnosticisme kenmerkt zich door dualisme; een scherpe scheiding tussen licht en donker, goed en kwaad, ziel en lichaam. Er wordt uitgegaan van een tweedeling in de schepping in een hogere en lagere wereld. De hogere wereld is volmaakt, eeuwig en hemels en wordt beheerst door God en de lagere wereld is aards, vleselijk en vergankelijk. Er heerst een verlangen om terug te keren naar die hemelse wereld. Een gezant kan mensen de kennis verlenen om zich bewust te worden van hun ware identiteit en zo tot heil te komen. Een mens wordt gezien in een driedeling: het geestelijke, het psychische en het vleselijke.

De verbinding tussen gnosticisme en christendom kwam tot stand doordat sommige gnostici Christus als een gezant gingen zien die was gezonden om mensen tot inzicht te brengen.

In reactie op bewegingen als bijvoorbeeld het gnosticisme wilde de kerk striktere grenzen formuleren. Twee ontwikkelingen staan centraal in dit proces van normering: het formuleren van een geloofsbelijdenis en het vaststellen van de boeken die tot het Heilig Schrift gerekend moesten worden.

Ga terug naar Oerkerk