Katholieken en hun geloofsgemeenschap

Paus

Geestelijk gezag en wereldlijke macht

De geestelijke zending van Petrus

Uit de evangeliën van Matteüs (16,18-19), Lucas (22,32), Johannes (21,15-17) en de Petrusbrieven blijkt dat de rol van Petrus voor de eerste christenen ook na zijn dood belangrijk bleef. Omdat Petrus in Rome de marteldood had ondergaan, werden de kerk van Rome en haar bisschop ook elders toetssteen voor het geloof.

Historische omstandigheden

Het prestige van de hoofdstad van het Romeinse wereldrijk straalde af op de paus, vooral vanaf keizer Constantijn, die in 313 het christendom erkende. Toen het West-Romeinse keizerrijk in 476 instortte, ontstond er een leiderschapsvacuüm in de westerse wereld. De paus vulde het. Zo kreeg het pausschap vorstelijke allures. De bisschopszetel werd een troon en het grootgrondbezit groeide uit tot kerkelijke staat

Pausen en keizers

De machthebbers van het Frankische Rijk en de paus boden elkaar vaak de helpende hand, maar in de middeleeuwen kwam het ook tot conflicten, vooral toen de keizers van het Heilige Roomse Rijk het recht claimden bisschoppen aan te stellen (Investituurstrijd). De pausen kwamen op voor de vrijheid van de kerk, maar maakten daarbij niet zelden gebruik van wereldlijke machtmiddelen.

Kerk en wereld

Tot in de moderne tijd toe bemoeiden wereldlijke machthebbers zich met aangelegenheden van de kerk. Aan de andere kant zou het nog eeuwen duren voor pausen de eigen verantwoordelijkheid van de wereldlijke orde erkenden. Deze spanningen tussen kerk en staat werden pas met het Tweede Vaticaans Concilie opgelost. Een cruciale rol speelden daarbij de conciliedocumenten over de Kerk in de Wereld en de Godsdienstvrijheid.

Ga terug naar Paus