Katholieken en hun bezinning

Mediteren

Meditatie: op zoek naar harmonie en verstilling

In deze tijd is er volop belangstelling voor meditatie. Bij veel mensen leeft het besef, dat het leven meer is dan het uiterlijke, het praktische en materiële. Zij willen stil staan bij wat leven is. Zij verlangen er naar in contact te komen met wat diep in hen leeft en hen bezielt. Zij zoeken naar rust, harmonie en verstilling.

Christelijke meditatie: aanwezigheid

Bij christelijke meditatie gaat het niet alleen om het contact met jezelf. Het beoogt ook dat het religieuze, een sprankje van eeuwigheid, tot ontwaken en diepere bloei in je komt. Dit heeft te maken met het verlangen om te ervaren wie of wat je ten diepste beroert. Dit verlangen is gericht op een geheimvolle werkelijkheid, aangeduid als God. Hij heeft zich bekend gemaakt aan Mozes in zijn Naam: Ik ben die is (Ex. 3,14). Zijn aanwezigheid kun je ervaren als heilig, liefdevol, verstillend wanneer je mediteert.

Afbeelding kaart Flügel des Glücks

De persoon Jezus Christus

In de christelijke meditatie heeft de persoon Jezus Christus een bijzondere plaats. Dat betekent echter niet dat elke meditatie over Jezus moet gaan. Het betekent wel dat de relatie van christenen met God gekleurd is door Christus en zijn weg. Na zijn verrijzenis heeft Hij ons zijn Geest geschonken, om onze harten te openen. Zijn aanwezigheid kunnen wij ervaren als genade, liefde die je zomaar ontvangt. Christus is ook het Woord van het begin waardoor alles in het leven is geroepen. Door te mediteren kun je jezelf ervaren in relatie met dit Woord.

Afbeelding Christus

Lectio divina

De lectio divina is een bijzondere manier van het lezen van de heilige Schrift (Bijbel). De lectio divina is een spirituele leeswijze en betekent letterlijk: goddelijke lezing. Deze leeswijze wordt sinds vele eeuwen beoefend in de monastieke traditie (kloosters en abdijen). Deze leeswijze heeft Guigo II, een karthuizer monnik die leefde in de 12e eeuw, ontwikkeld.

Bij de lectio divina gaat het om een ontmoeting tussen de lezer en de tekst. Daarom wordt de tekst in vier fasen gelezen: de lectio (lezing), de meditatio (overweging), de oratio (gebed) en de contemplatio (schouwen).

Een verhaal

Er bestaat een verhaal in de joodse traditie dat vertelt hoe een minnaar contact krijgt met zijn geliefde. Dit verhaal sluit aan bij de vier fasen van de spirituele leeswijze lectio divina.

Het verhaal vertelt over een geliefde. Zij woont in een paleis, in een aparte kamer die afgezonderd is. Niemand, behalve de minnaar, heeft daar weet van. Deze minnaar zwerft, gedreven door zijn grote liefde dag na dag rond bij de poort van het paleis. Hij keert zijn ogen in alle richtingen om een glimp van haar op te vangen. Zij weet dat haar minnaar voortdurend rond het paleis loopt. Wat doet ze? Ze doet een klein deurtje open in haar geheime kamer waar ze verblijft, laat even haar gezicht zien aan haar minnaar, maar trekt zich onmiddellijk weer terug en verbergt zich. Niemand van degenen die in zijn buurt waren, hebben iets gemerkt, alleen de minnaar zelf. Zijn hart gaat naar haar uit. Hij beseft, dat zij uit liefde zich een ogenblik heeft laten zien om in hem de liefde op te wekken.

De lezing

De lezing is de fase waarin je de tekst uit de heilige Schrift leest. Je maakt contact met de buitenkant van de tekst, nog niet met de binnenkant. De lezing is te vergelijken met de minnaar die om het paleis heen loopt. Hij hoopt een toegang te vinden tot het verblijf van de bruid. Het paleis verwijst naar de tekst uit de heilige Schrift.

Bij de lezing spelen je ogen, oren, mond en handen een belangrijke rol.

Ogen: je ogen nemen de tekst lezend in zich op. Je leest de woorden zorgvuldig om goed te kijken wat er staat.

Oren: je oren nemen de tekst op door te luisteren naar de klanken en de woorden. Je leest de tekst hardop, of iemand leest de tekst voor.

Mond: door een tekst hardop te lezen, kun je de woorden als het ware proeven, je ervaart wat de tekst met je doet. Het hardop lezen van een tekst wordt reciteren genoemd.

Handen: je kunt een tekst overschrijven. Voordat de boekdrukkunst was uitgevonden werden teksten uit de Schrift niet alleen gekopieerd en gereproduceerd, maar ook eigen gemaakt door ze over te schrijven.

De meditatie

De meditatie probeert contact te maken met de diepere betekenis van de tekst. De minnaar probeert een teken van zijn geliefde op te vangen, dat hem naar haar kan brengen. Dit teken kan opgevangen worden door de tekst grondig te lezen. Meditatie wordt weleens het herkauwen van een tekst genoemd. Meditatie is het hernemen van de lezing. Je herneemt een tekst woord voor woord, zin voor zin, alinea voor alinea.

Tijdens de meditatie kan je geraakt worden door de liefde van Christus. Wanneer dit gebeurt voel je je verbonden met Hem. Het bevestigt je geloof en je vertrouwen in de komst van het Koninkrijk van God.

Het gebed

Tijdens de meditatie wordt er liefde gewekt in je hart. Deze liefde is te vergelijken met het verlangen van de minnaar naar zijn geliefde en het verlangen van de geliefde naar haar minnaar. Dit verlangen is gewekt in de meditatie en krijgt de overhand in het gebed waardoor je je betrokken voelt op God. Deze betrokkenheid wordt ervaren als liefde. Dit gebed omvat het hele leven.

Augustinus (345-430) ervoer dit verlangen als een beweging die hem onrustig maakte, dat hem tot zoeken aanzette en vragen deed stellen naar zijn levensbron: God. In zijn eigen woorden: ‘Gij hebt ons geschapen naar U toe, en onrustig is ons hart, totdat het rust vindt in U’.

De contemplatie

Wie zijn hart opent in het gebed, kan opgenomen worden in de liefde van God. Dit is geen gebed met behulp van een Bijbel of een gebedenboek. Dit gebed wordt contemplatie genoemd. Contemplatie kan een ervaring van stilte zijn die over je komt. In de stilte ervaar je Gods aanwezigheid.

Contemplatie betekent schouwen. Het schouwen is te vergelijken met de geliefde, die haar verborgen geheimen onthult aan haar minnaar. Ze houdt zich niet voor hem verborgen. Hij kijkt naar haar en zij kijkt naar hem. Tijdens het gebed komt God je tegemoet met zijn liefde. Er is overgave aan die liefde. De zinnen verzwakken, de geest verstilt. Hij neemt het over. ‘Ik leef niet meer, Christus leeft in Mij’ (Gal. 2,20).

Deze liefdegave is niet blijvend. God trekt zich weer terug. Wanneer jou deze liefde ooit is toegevallen, trekt dit verlangen een spoor door je leven.

Ga terug naar Mediteren