Katholieken en hun geschiedenis / traditie

Oecumene

Eenheid

De afgelopen tweeduizend jaar heeft het christendom zich in vele verschijningsvormen verspreid over onze wereld en zo een ongekende ontwikkeling doorgemaakt. Een ontwikkeling die – helaas – niet gevrijwaard is van breuken. Een noemenswaardige scheuring vormt het Oosters schisma tussen de Oosters-orthodoxe kerken en de rooms-katholieke kerk (in 1054) en een andere breuk vormt de reformatie (16e eeuw) waarbij onder meer lutheranen en calvinisten zich afsplitsten van de rooms-katholieke kerk. Vandaag de dag proberen christenen de ontstane wonden samen te helen, indachtig de woorden uit het evangelie: ‘opdat zij (christenen) allen één mogen zijn zoals Gij, Vader, in Mij en Ik in U’ (Joh. 17,21).

Geloof

Het gaat bij de oecumene om het gemeenschappelijke geloof dat christenen ontlenen aan de Bijbel. Naast de Bijbel speelt de traditie ook een belangrijke rol, vooral de zeven oecumenische concilies waarin de fundamenten van het christelijk geloof zijn geformuleerd (tussen 300-800 n.Chr.). Er is dus sprake van een zekere eenheid in geloof: fundamenteel is het geloof in Jezus Christus. Zijn leven, kruisdood en verrijzenis zijn daarbij belangrijke verbindende pijlers.

 

Gemeenschapsvorming

Als teken van samenwerking vinden regelmatig oecumenische vieringen van woord en gebed in één van de deelnemende kerken plaats. Christenen willen hierin gezamenlijk hun geloof vieren en belijden dat hen meer bindt dan scheidt. Naast vieringen bestaan er ook oecumenische gemeenschappen, waarin mensen vanuit verschillende kerken en kerkgenootschappen zich verbinden om samen het christelijk ideaal uit te dragen. Een van de bekendste oecumenische gemeenschappen is Taizé in Frankrijk.

Wereldraad van Kerken

De Wereldraad van Kerken werd in 1948 opgericht in Amsterdam en is gevestigd in Genève. Op dit moment zijn 340 christelijke kerken en kerkgenootschappen lid van de raad. De wereldraad vertegenwoordigt 400 miljoen christenen in 110 landen. De meeste christelijke stromingen zijn in de raad vertegenwoordigd. De rooms-katholieke kerk heeft een permanente vertegenwoordiger maar is zelf geen lid. Dit komt omdat zij zichzelf ziet als de kerk die door Jezus Christus zelf is ingesteld. Zij heeft hiermee (althans dit is de rooms-katholieke overtuiging) een ander karakter dan de kerken en kerkgenootschappen die de wereldraad van kerken vormen.

In het begin waren vooral de protestantse kerken uit Europa en Noord-Amerika lid. Tegenwoordig hebben ook de kerken uit Azië en Afrika zich aangesloten en ook de orthodoxe kerken. Zowel nationale als internationale kerken en kerkelijke genootschappen belijden dat Jezus Christus onze God en Verlosser is.

Binnen de oecumenische beweging waren in het begin twee hoofdstromingen te onderscheiden: een meer praktische variant (Life and Work) en een variant die meer nadruk legt op het geloof en de wijze waarop dat in een kerk beleefd en beleden wordt (Faith and Order). Later is er nog een missionaire stroming bijgekomen.

Het hoogste orgaan van de wereldraad is de assemblee. Deze komt iedere zeven jaar bij elkaar. De volgende zal gehouden worden in 2013. De assemblee kiest een centraal comité van 124 leden. De secretaris-generaal heeft de algemene leiding.

Raad van Kerken Nederland

In veel landen zijn landelijke raden van kerken opgericht, zoals ook in ons land. De Raad van Kerken in Nederland heeft dertien leden (dus 13 kerken als lid). Maar ook op plaatselijk vlak vinden we veel raden van kerken, die oecumenische activiteiten vormgeven.

Een belangrijke plaats is daarbij ingeruimd voor sociale en maatschappelijke activiteiten: zorg voor de minstbedeelden in onze samenleving: voedselbanken, psychosociale zorg voor terminale patiënten, vakanties voor bijstandsmoeders met kleine kinderen. Een belangrijk deel van het oecumenische werk is ook het samen nadenken over het christelijk geloof en het houden van vieringen.

Oecumenische vieringen

Vanaf het begin van de oecumenische beweging is een grote plaats ingeruimd voor gemeenschappelijke vieringen. Dat zijn vieringen van woord en gebed, waar gelovigen samen uit de Bijbel lezen, samen mediteren, zingen en bidden. In deze vieringen wordt geen eucharistie gevierd. Alleen het sacrament van de doop is door de verschillende kerken over en weer erkend. Bij met name de eucharistie zijn de verschillen (nog) te groot om tot een wederzijdse erkenning en daarmee tot samen vieren en communiceren te komen. Velen die in het oecumenisch werk actief zijn, hopen dat het eens zover zal komen.

Oecumenische vieringen worden op veel plaatsen in de wereld gehouden in de week van 18 tot 25 januari. Deze week staat bekend als de ‘Internationale Week van Gebed voor de eenheid van de christenen’. Ieder jaar bereiden de christenen in een bepaald land de gebeden voor die overal op de wereld dan gebeden worden.

De grote aandacht voor oecumene en oecumenische vieringen vindt zijn oorsprong in de Bijbel, in het bijzonder het evangelie van Johannes: ‘(…) Heilige Vader, bewaar in uw naam hen die Gij Mij gegeven hebt, opdat zij één mogen zijn zoals Wij’ (Joh. 17,11). Door gemeenschappelijke vieringen kunnen christenen eenheid ervaren en verschillen overwinnen.

Soms komen christenen samen in oecumenische vieringen om zich op de grote kerkelijke feesten van Kerstmis en Pasen voor te bereiden: in de advent en veertigdagentijd. Ook in ziekenhuizen, verpleeg- en verzorgingshuizen worden regelmatig oecumenische vieringen gehouden.

Ga terug naar Oecumene