Katholieken en hun geschiedenis / traditie

Kruistochten

Begin kruistochten

Vanaf de vierde eeuw bezochten christenen de ‘heilige plaatsen’ waar Jezus leefde en stierf. Later mocht dat niet meer omdat Jeruzalem in islamitische handen was gevallen. De islam verdreef vanaf de zevende eeuw het christendom uit Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Daarom organiseerde paus Urbanus II kruistochten om Jeruzalem te bevrijden. In 1096 leidde Godfried van Bouillon de eerste kruistocht. Deze luidde een periode in van ongeveer twee eeuwen, waarin zeven kruistochten werden georganiseerd.

Wanneer spreken we over kruistochten?

We spreken van een kruistocht als een veldtocht bijeengroepen wordt door een religieuze autoriteit om heilige plaatsen voor gelovigen te bevrijden. In dit geval was dat de paus en de heilige plaats het Heilig Land, specifieker: Jeruzalem. Een kruistocht wordt ook wel een heilige oorlog genoemd omdat de deelnemers zo’n kruistocht vaak zagen als een opdracht van God. De kruistochten waren ook een poging van de kerk om de macht naar zich toe te trekken.

Christelijke en islamitische wereld

De christelijke en islamitische wereld raken elkaar in Jeruzalem. Voor christenen is dit de plek waar Jezus stierf aan een kruis. Moslims daarentegen beschouwen Jeruzalem als de plaats waar Mohammed naar de hemel zou zijn opgestegen. Geen wonder dat deze stad uitermate belangrijk is voor zowel christenen als moslims. Er is in het verleden dan ook veel strijd om geleverd. Keer op keer trokken de christenen op naar het Heilig Land. Zij liepen zich echter vaak stuk op de machtige en ontwikkelde islamitische volkeren waarbij sultan Saladin het meest tot de verbeelding spreekt.

Het christelijke Europa

In de eerste vijf eeuwen van onze jaartelling verspreidde het christendom zich vooral rond de Middellandse Zee. In de loop van de Middeleeuwen was het zwaartepunt van de christelijke wereld verschoven naar één continent: Europa.

Na de val van het West-Romeinse Rijk, rond 476, ontstond er een onrustige tijd in West-Europa. Veel rondtrekkende volkeren zochten in deze periode naar een nieuwe woonplaats. De Franken bleken het beste hiertoe in staat. Zij stonden aan de wieg van het grote Frankische Rijk. De machtige keizer Karel de Grote heerste rond het jaar 800 over een enorm rijk dat grote delen van Duitsland, Frankrijk en Italië omvatte. De macht van keizer Karel deed denken aan de hoogtijdagen van het West-Romeinse Rijk. De Franken kerstenden (=bekeerden) veel heidenen op het Europees continent.

Opkomst van de islam

De islam verspreidde zich na het actieve optreden van de profeet Mohammed (zesde eeuw) razendsnel. In korte tijd bekeerden zich grote groepen mensen in Noord-Afrika en het Midden-Oosten. Onder leiding van Tarik ibn Zijad vielen de Moren begin achtste eeuw Spanje binnen. Hiermee kreeg de islamitische beschaving duidelijk gestalte in Europa. Tijdens de slag van Poitiers (732) werd de opmars van de islam in Europa een halt toegeroepen door Karel Martel. Karel Martel was de grootvader van Karel de Grote.

De Moren hadden een hoogontwikkelde cultuur. Zij brachten dan ook veel wetenschappelijke kennis met zich mee. Te denken valt aan het decimaal talstelsel, deskundige kennis over ziekten en genezing en inzichten uit de plant- en dierkunde. Ook maakte Europa kennis met veel verloren gewaande klassieke werken uit de Griekse en Romeinse oudheid.

In Spanje is de islamitische invloed het grootst geweest. Dit is onder ander nog te zien aan de architectuur van Zuid-Spaanse steden als Córdoba, Sevilla en Granada. Córdoba was omstreeks het jaar 1000 na Chr. waarschijnlijk de eerste multiculturele samenleving van Europa. Het was een stad waar moslims, christenen en joden vreedzaam naast elkaar leefden onder de tolerante leiding van een kalief.

Begin van de kruistochten

In 1095 riep de toenmalige paus Urbanus II alle geestelijken en edelen uit Europa bijeen voor een kerkvergadering te Clermont. Hij spoorde de aanwezigen aan de strijd aan te gaan met de islamitische overheersers. De edelen en hun soldaten moesten Jeruzalem en andere heilige plaatsen veroveren op de Seldsjoeken (een machtig volk met een groot rijk in het Midden-Oosten).
Op de pauselijke oproep werd enthousiast gereageerd. In 1096 begon de eerste kruistocht onder leiding van Godfried van Bouillon. Drie jaar later werd Jeruzalem veroverd.

De motivatie om mee te doen aan de kruistochten was zeer divers. Vorsten dachten een plaats in de hemel te bemachtigen, misdadigers probeerden hun straf te ontlopen en voor anderen was de deelname een ontsnapping aan een pijnlijk leven getekend door hongersnoden en plagen.

Jeruzalem – Heilig Grafkerk

Het Heilig Graf ligt in de Heilig Grafkerk, op de Schedelberg, in Jeruzalem. De kerk is gebouwd op de plek waar Jezus is gekruisigd. Sinds de vierde eeuw is het Heilig Graf een belangrijk pelgrimsoord. De kerk is een grote ruimte met diverse bijgebouwen. Iedere christelijke groepering heeft haar eigen plekje in de kerk. Midden in de kerk ligt een graftombe. In de graftombe bevindt zich het Heilige Graf.

Keizerin Helena, moeder van Constantijn de Grote, beweerde dat zij de eerste was die het Heilig Graf gevonden had. Zij liet in 326 op deze plek een kerk bouwen en noemde de kerk het heiligdom van Anastasis, Verrijzenis. De Anastasis werd in 614 verwoest door de Perzen.
Na vijftien jaar besloot de Byzantijnse keizer Heraclius de Heilig Grafkerk weer op te bouwen.
In 638 viel Jeruzalem in handen van de moslims. Zij beschouwden de stad als een heilige plaats en respecteerden de Anastasis. Met hun toestemming konden christenen de kerk bezoeken.

Maar in 1009 besloot Kalief Omar de kerk af te breken omdat de moslims te veel waarde gingen hechten aan de christelijke rituelen en schatten. Na Kalief Omar kwam er een nieuwe leider (Kalief Al-Zahir uit Egypte) die Jeruzalem in 1029 in handen kreeg. Hij sloot vrede met de Byzantijnen en beloofde de christenen dat ze een nieuwe Heilig Grafkerk mochten bouwen. In 1048 was de kerk klaar. De nieuwe kerk trok een grote stroom pelgrims vanuit Europa. Maar door alle opstanden in Jeruzalem was het uiteindelijk niet meer mogelijk om de heilige plaatsen te bezoeken.

Ga terug naar Kruistochten