Katholieken en de samenleving

Katholieke Sociale Leer

De katholiek sociale leer schetst een katholieke visie op wat een goede, gezonde en evenwichtige samenleving is, of behoort te zijn. Deze leer verbindt door de tijd heen concrete maatschappelijke problemen met belangrijke kernwaarden uit de eigen traditie en het evangelie.

Een leer geboren uit nood

De katholiek sociale leer benadrukt dat een goede samenleving iedereen omvat en niemand uitsluit. In de tijd waarin deze leer opkwam – het einde van de negentiende eeuw – was dit geen vanzelfsprekendheid. West-Europa had te kampen met een grote kloof tussen arm en rijk. Deze kloof vormde de schaduwzijde van de industriële revolutie. Wat was er aan de hand? Door de grote ontwikkelingen op technisch gebied hadden machines de handnijverheid sterk teruggedrongen. Op zoek naar werk trokken veel werklozen en gelukszoekers naar de stad, met alle gevolgen van dien: overvolle steden, slechte woonomstandigheden en ziekten. De nijpende situatie stond al snel bekend als ‘de sociale kwestie’. Het antwoord van katholieke zijde op deze kwestie, is het startpunt van de katholiek sociale leer.

De daadkrachtige paus Leo XIII

In 1891 reageerde de kerk op de netelige sociale kwestie met een rondzendbrief (=encycliek), getiteld: Rerum novarum. Het was ongehoord en baanbrekend dat een paus, Leo XIII, zich zo uitdrukkelijk uitsprak over eigentijdse sociale problemen en deze in het licht plaatste van het katholiek geloof. Geïnspireerd op Rerum novarum is er de afgelopen 120 jaar een aantal kerkelijke documenten verschenen die eenzelfde sociale bewogenheid laten zien. Samen worden zij ook wel aangeduid als ‘de sociale leer van de kerk’.

Een leer met belangrijke kernwaarden

De katholiek sociale leer kent een aantal belangrijke kernwaarden. Kort en bondig zijn er vier te onderscheiden: bonum commune (het algemeen welzijn), subsidiariteit, solidariteit en de menselijke waardigheid. Wat deze inhouden wordt besproken bij de deelthema’s.

Lees meer